یەكێتییەكان چ پرسیارێك لەخۆیان ئەكەن؟

ئەم بابەتە 199 جار بینراوە

گلەیی گازندەكانمان لەدانیشتنە دوو قۆڵی و چەند قۆڵییەكان و ناوخۆی حزب جێگەی نەگرت، بەناچاری بانگەواز دەست پێئەكەین.

بۆ یەكێتییەكانی دوای كۆنگرەی نوێبوونەوەو هیواو ئومێد لەكۆتایی ساڵی 2019 زۆر پرسیار وروژاوە. پرسیارەكان زۆرن و كردەوەكانی دوای كۆنگرە وەڵامی پرسیارەكانیان پێ نییە. یەكێتی لەسەرەتاوە تەنها پڕۆەیەكی سیاسی پەرچەكرداری شۆرشگێڕانە نەبوو هەتا بەگۆڕانی بارودۆخەكان كۆتایی بێت و ئاشبەتاڵ بكات وەك ئەوانیتر. هەر لەسەرەتاوە یەكێتی بەدروشم و پڕۆژەی جیاوازی گۆڕان و گۆڕانكاریی لەستراكتۆری كۆمەڵگە دەستی پێكردو توانیشی ئەوكارە بكات. یەكێتی خاوەنی گفتوگۆ فیكرییەكانی شێوازی خەبات و ئایدیۆلۆژا بوو لەكوردەواریدا. یەكێتی داهێنەری هەڵبژاردن و دیاریكردنی ئەنجومەنی گوندەكان بوو. یەكێتی خاوەنی شەڕی بەرەیی چەند مانگە بوو لەگەڵ داگیركارانی كوردستان. یەكێتی خاوەنی گەیاندنی دەنگی كپكراوی كورد بوو بەناوەندی عەرەبی و جیهانی و سەرەنجامیش سۆسیال دیموكراتەكانی جیهان. یەكێتی دەستپێشخەری ئاشتبوونەوەی گشتی و پێكهێنانی بەرەی كوردستانی بوو. یەكێتی خاوەنی پڕۆژەی راپەڕین و لێبوردنی گشتی (ئاشتەوایی كۆمەڵایەتی) و ئەنجامدانی هەڵبژاردنی كوردستان و پێكهێنانی حكومەتی هەرێم بوو. یەكێتی خاوەنی پڕۆژەی فیدراڵی بوو بۆ كوردستان، كە لایەنەكەی دیكە گاڵتەی پێ ئەهات. سەرەڕای هەموو ئەمانەش یەكێتی خاوەنی رووبارێ خوێنی شەهیدی سەنگەرو ئەنفال و كوێرەورییەو یەكێتی داهێنەری شەهیدبوونی سەركردەكانێتی لەهێڵی پێشەوەی بەرەنگاری و لەناو زیندانەكانی رژێمە سەركوتكارەكانی كورددا. تەنانەت یەكێتی لەپێناو خۆنەفرۆشتنی كورددا چەندین رێككەوتنی بۆ تەسلیمبوونی ئیرادەی نەتەوەیەك رەتكردەوەو سەرەنجام لەواشنتۆن و لەژێر چاودێریی زلهێزترین وڵاتی جیهان یەكخستنەوەی ئیداراتی كوردستانی قبوڵكرد، كە بە داخەوە تا ئێستاش بە ئەنجام نەگەشتووە. یەكێتی خاوەن زۆر شت بوو، ئێستا چی؟

بێگومان بارودۆخی سەدەی رابردوو زۆر قورستترو ناهەموارو سەختتربوو لەم سەدەیە، دوورنمای شۆڕشگێران و سەركردەكانی ئەو رۆژگارە لەپاڵ خەباتە سیاسی و كۆمەڵایەتییەكەو پلانی بنیاتنانەوەی ژێرخانی ئابووری كۆمەڵگەو پاراستنی لانیكەمی گوندەكان و ناوچە رزگاربووەكان، پێویستی بە كاتێكی زۆرو تاقەت پڕوكێن هەبوو بۆ داڕشتن و ئامادەكاریی نەخشەی سەربازی و ئەمنی بۆ پاراستنی گیانی رێكخستنەكان و هێشتنەوەی مەعنەوییەت و مەعنای شۆڕش. كەچی ئێستا یەكێتی دەستەوسان و ئیفلیجی رۆژگارەو ناتوانێ جووڵەیەكی هەبێت، لەكاتێكدا رۆژگارێك لەیەككاتدا لەگەڵ سێ دەوڵەت شەڕی ئەكرد. هۆكارەكان چین و هەرچی بن، یەك وەڵام و یەك لێكدانەوە لەخۆ ئەگرن: دەستە ئەمینەكەی مام جەلال-ە كەهەمووان لێی دووركەوتوونەتەوە. تەنانەت كۆنگرەش نەیتوانی (لانیكەم تا ئێستا) لەچەندین بواردا بگەڕێتەوە سەر بیروبۆچوونەكانی مام. راستە لەشكرێك لەسەركردایەتی حزبمان هەیە، بەڵام ئاشنایەتی و ناسینییان بۆ ئەدەبیاتی حزبەكەو موعانات و رۆژگارە سەختەكانی خەبات و فیداكارییەكان كەمە. پێگەیاندنی كەسانێك بۆ سەركردایەتی و پێشڕەوایەتی بێجگە لەتوانا كەسییەكانی، ئەبێ بە خوولە جیاوازەكانی پێگەیاندنا تێپەڕیبێ و ماهێتی پێگە سیاسی و كۆمەڵایەتییەكەی بزانێت بۆ ئەوەی لەكۆمەڵگەیەكی دواكەوتووی وەك ئێمەدا خاوەن رێزی كۆمەڵگە بێت. روانگەكە بۆ ئەوە نییە كە سەركردایەتی ئێستا بێڕێز بكرێت، بەڵام ئایا سەركردایەتییە نوێیەكە چەند لەبارەی ئەدەبیاتی سیاسی یەكێتی و مام-ەوە شارەزان؟ ئەمانە پرسیاری تاقیكردنەوە نین، بەڵكو دەرئەنجامی پرۆسەیەكە كەتێیدا ئەژین و بارودۆخی حزبەكەی تێدا ئەبینین. پێناسەی ماركسییەكان بۆ شۆڕش واقیعیترە لەپێناسەكانی تر كە ئەبێت: ئەو سەركردایەتییە خاوەن تیشكێكی تایبەت بێت و كۆمەڵگە بۆ خۆی راكێشێت. ئەمە لای یەكێتی تەواو تەواو كاڵبۆتەوە.

هەموو ئەوانەی سەرەوە بناغە سەرەكییەكانی جیاوازیی یەكێتی و دەستەو تاقم و گروپە سیاسییەكانی تری كوردستانن. هیچ حزبێك نییە ئەم مێژووەی هەبێت، ئەم هەموو دەستكەوتەی هەبێت، كەچی وەزعی لەهی یەكێتی باشترە. لەكاتێكا یەكێتی بەواقیعبینی و بە مێژووەكەی هەمیشە ئەتوانێت لەترۆپكا بێت، ئەگەر خاوەن سەركردایەتییەكی باشترو چالاكترو رووناكبیرترو واقیعیتر بێت. زەمینەی یەكێتی لەدەست نەچووە، بەڵام كەس نییە بەدەستی بخاتەوە، ئەم حزبە چونكە حزبی یەك كەس و بنەماڵە نەبووە هەمووان ئەتوانن رۆڵی تیا ببینن، بەڵام بەو شێوازەی یەكێتی خەڵكی پێ راهێناوە، نەك لاسایی ئەوانیتر بكرێتەوە. یەكێتی حزبی داهێنان و گۆڕانكارییە بۆ هەموو سەردەمەكان ئەگەر بتوانرێت وەبەرهەم بهێنرێت.

فەلاح كەریم

پەخشی راستەوخۆی رادیۆ پۆلەتیک