فیلمەكەی بارزانی و فیلمەكەی كۆبانی

ئەم بابەتە 130 جار بینراوە

بەرێكەوت و لەیەك كاتدا، دوو وڵاتی دژبەیەك (ئێران و ئەمریكا)، دوو فیلم بەرهەمدەهێنن، هەردوو فیلمەكەش لەبارەی كوردەوەیە.

ئەوەی ئێرانییەكان پێماندەڵێت، ئێوە قەرزێكی مەعنەوی و عەسكەریتان لایە و خۆتانی لێكەڕدەكەن. ئەمریكییەكانیش پێماندەڵێن، قەرزێكی گەورەی ئەخلاقی و ویژدانیتان لامانە و دەمانەوێت بەشێكیتان بدەینەوە.

یەك هەنگاو پێش فیلمەكەی ئێران
رۆژی 12ی حوزەرانی 2014، ئەوكاتەی داعش وەك قارچك، بەهێزێكی تۆقێنەرەوە لەبەردەرگای هەرێمی كوردستان (موسڵ) هەڵتۆقی، بەرپرسانی هەرێم گرەویان لەسەرئەوە كردبوو، كە ئاراستەی ئەم شەمەندەفەرە ترسناكە بەرەو بەغدایە، بەڵام لەپڕدا وەك گێژەڵوكە پێچێكیان خوارد و نوكی رمە خوێناوییەكەیان روكردە دڵی هەرێمی كوردستان (هەولێر).

لەشەوێكی درەنگی قاقڕدا (7ی ئابی 2014)، دوای ئەوەی داعشە بەرگ رەشەكان هەردو ناوچەی ستراتیژیی خازر و مەخموریان بڕی، تەنها 58 خولەكیان مابوو بەئۆتۆمبیل بگەنە نزیك قەراتی.

دۆخی هەولێر بەجۆرێك شێوا، بەرپرسانی باڵای پارتی نەك فریای كۆكردنەوەی هێز نەكەوتن، بەڵكو بە ئاستەم توانیان ماڵ و منداڵەكانیان بە فڕۆكە رەوانەی دەرەوەی وڵات بكەن.

خودی مەسعود بارزانی پەیوەندی دەكات بە قاسمی سولەیمانیەوە بۆ گەیاندنی یارمەتی. قاسم بە خۆی و 70 سەرباز و 3 كاروان كەرەستەی سەربازیی دەگاتەجێ.

فەیلەقی قودسی ئێران بەكورتە فیلمێك كە ماوەی 9 خولەكە بەناوی (توكل)، باسی ئەو شەوە و ئەو هاوكارییەی قاسم سولەیمانی دەكات.

شیكردنەوەی فیلمە ئێرانیەكە
ئەگەر كەسێك لە كلتوری فارسەكان و سایكۆلۆژیای ئێستایان تێنەگات، قورسە لە ناوەرۆك و پەیامی ئەو كورتە فیلمە تێبگات.

– ئێرانیەكان بە دوو شت بەناوبانگن: پاڵەوانسازیی و زیادەڕەوی لە پیاهەڵداندا. فارسەكان كە ریشەی زمانەكەشیان پەهلەوییە، بنەچەی پەهلەویش لە وشەی پەهلەڤان (پاڵەوان)ەوە هاتوە.

ئەوان ئەگەر هەر كەسیان دەستنەكەوت، لە قوڕی خاڵس، پاڵەوانێك بۆخۆیان چێدەكەن و وزەی مەعنەوی لێوەردەگرن. لە پیاهەڵدانیشدا، بەردەوام وشەی بەهترین (باشترین)یان لەسەر لێوە كە لەروی رێزمانەوە پاشگری (ترین) بچێتەسەر هەر ئاوەڵناوێك، دەیكات بە پلەی باڵا (superlative). جا بۆیە لە فیلمەكەشدا، حاجی قاسم لە یارمەتیدەرێكی سەربازییەوە كراوە بە بەهترین رامبۆ.

دەبێت دانبەوەشدا بنرێت كە بەهاناوەهاتنی قاسم بۆ هەولێر، نكۆڵیناكرێت. هەم لەنامەیەكی مەسعود بارزانی بۆ سەرۆكی ئێران، هەم لەنامەیەكی هۆشیار زێباری بۆ جۆن كیریی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا، ستایشی ئەو رۆڵەیان كردوە.

– ئێران لەئێستادا كە هێدمەی لەدەستدانی “پاڵەوان”ێكی وەك قاسمی سولەیمانی بەرینەداوە، لەروی سایكۆلۆژییەوە، لەو كەمانچەژەنە لەپ زێڕینە دەچێت كە بەروداوێك دەستی ژەنینی پەڕیبێت و ئێستاش داڵغە بەدیار مەدالیا بەدەستهاتوەكانی پێش روداوەكەوە لێبدات. ئاخر ناحەقیان نیە!

حاجی قاسم ئەو دەست و پەنجە زێڕینە بو كە لەیەك كاتدا پەنجەتوتەی لەسەر تۆنی مۆسكۆ و دۆشاومژەی لەسەر بەیروتی لوبنان دەجوڵاند، باڵابەرزە لەسەر تۆنی یەمەن و برای توتە لەسەر دیمەشق دەبزواند، ئەسپێ كوژەش بەتوندی لەسەر عێراق كارابو. بەڵام ئێستا چی؟ ئێستا كە ئەو لەپە زێڕینە پەڕیوە، دەستێكی دیكەی قاسمئاسا لەگۆڕێ نیە سەمفۆنیا كۆنەكان بۆ ئێرانییەكان بژەنێت، ناچار دەبێت بەدەم وتنی “داشتم داشتم”، هەرگوێ لەتۆمارە كۆنەكانی حاجی قاسم بگرنەوە، بەڵام پێدەچێت زۆر بخایەنێت تا تێدەگەن لەوەی: “دارم دارم حساب است”.

– لەكۆتایی كورتە فیلمەكەدا بارزانی دەڵێت، “بەراست قاسم سولەیمانی كێیە؟ ئەو چی هەبوو كە ئێمە نەمانبوو”، ئەم رستەیە كە پارتییەكانی توڕە كردوە، پەیوەندی بەخاڵی پێشترەوە هەیە.

ئەم رستەیە لە دەرونی ئێرانیەكاندا خولدەخوات و لەدەمی بارزانیەوە دەریدەبڕن. ئێرانییەكان خۆشیان نازانن حاجی قاسم چی سحرێكی لەو كەسانە دەكرد كە لەگەڵیان كۆدەبۆوەو بەو مەرجانەش قەیلی دەكرن كە دەیویست. ئاخر قاسم دوای كۆبونەوەیەكی چوار سەعاتی لەگەڵ ڤلادیمێر پۆتن، رازییدەكات لەساڵی 2016، ورچە سپییەكەی روسیا بهێنێتە ناو شەڕە قۆچەكەی سوریا كە ئەوەندەی نەمابو لەگەڵ ئەمریكادا بیاندا بەشەڕدا.

جا ئەو رستەی كۆتایی فیلمەكە لەوەوە دێت، تەرمە پارچەپارچەبوەكەی حاجی قاسم هێشتا بەشارەكانی ئێراندا سەفا و مەڕوای پێدەكرا كە جێگرەوەیەكیان بۆ دانا. بەڵام ئەوە ساڵێكە كەسێك هەڵنەكەوتوە لەئێراندا رۆڵەكەی حاجی بگێڕێت و هەڵگری ئەو سیفاتانە بێت كە حاجی هەیبوو.

بۆچی بارزانی؟
دوای ئەنجامدانی ریفراندۆم، مەلەفی پفكردنەوەی باڵۆنە هەواتێچوەكەی هەرێمی كوردستان لەلایەن ئێران و عێراق و توركیاوە درا بە حاجی قاسم. حاجی بڕیاریدابو بەمەرجێك ئۆتۆمبیلەكەی بەرەو سەری رەش دەكوژێنێتەوە ئەگەر مەسعود بارزانی لە سەرۆكایەتی هەرێم بێتەخوارەوە، هەرواشیكرد. بۆیە ئێرانییەكان و بەدیاریكراوی بەرپرسانی سوپای قودس، ئەوەیان زۆر لەسەر دڵ گرانە كە پێیانوایە، پارتی لەروی هەواڵگریی و میدیاییەوە بەشێك بوە لەو پلانەی بۆ تیرۆركردنی قاسم سولەیمانی دانراوە، بەشداریینەكردنی سەركردەكانی سەر بە ماڵباتی بارزانیش لەپرسەكەی قاسمدا، بە ئاماژەیەكی رونی ئەو دژایەتییە دەزانن.

لەتۆڵەكردنەوەی كوژرانی حاجی قاسمیش، كاژێر 1:30ی شەوی چوارشەممە 7ی جانیوەری 2020، ئێران پێنج موشەكی رەوانەی بنكەیەكی سەربازی هێزی هاوپەیمانان كرد لە هەولێر. بەو موشەكانە كە زیاتر لە پوشی موبەریدە دەچون، ئەمریكا هیچ زیانێكی بەرنەكەوت. مەبەستی ئێرانیش تەنها مەسجێك بو بۆ سەركردەكانی پارتی كە بیریانبخاتەوە، ئێستا حسابی ئەوان لەگەڵ ئەمریكییەكاندا لە یەك تای تەرازو دایە.

فیلمەكەی ئەمریكا
هیلاری كڵنتن و چێلسی كچی وابڕیارە لەرێگەی كۆمپانیای HiddenLight پرۆدەكشنەوە، زنجیرە فیلمی “كچانی كۆبانێ” بەرهەمبهێنن، كە ڕوداوەكانی لەناوەرۆكی كتێبێكەوە وەرگیراوە بەناوی “كچانی كۆبانێ”ی نوسەر گەیڵ لێمن.

كتێبەكە بڕیارە لەناوەڕاستی مانگی داهاتودا بڵاوببێتەوە و بەگشتی باسی ئەو نەبەردییانە دەكات كە كچە شەڕڤانەكانی رۆژئاڤا لەدژی چەكدارانی داعش لەساڵی 2014، لەشاری كۆبانێ تۆماریانكردوە. سەرنجی سەرەكی كتێبەكەش لەسەر چوار ژنە شەڕڤانن، كە لێبڕاوانە ناهێڵن شارەكە بكەوێتە دەست داعش.

فیلمە تراژیدییەكە
ئەو فیلمە تراژیدییەی پێشتر هیلاری و مێردەكەی لەساڵی نەوەدەكان بەسەر كورد و بەتایبەت پەكەكەیان هێناوە، پەڵەیەكی رەشی وای بەجێهێشوە، بەدەرهێنانی هەزاران درامای پەسن و ستایش سپی نابێتەوە.

ساڵی 1998، ئەوكاتی بیڵ كڵنتن سەرۆكی ئەمریكا بو، هیلاریش خانمی یەكەم بو. مێردە مێبازەكەی هیلاری چوار مانگی رەبەق (ئۆكتۆبەری 1998 بۆ شوباتی 1999)، دەستی لەهەمو ئیشوكارێك هەڵگرتبو و وەك تانجی كون بەكون بەدوای راوەدونانی عەبدوڵا ئۆجەلانەوە بو. ئۆجەلان بچوایەتە هەر وڵاتێك، مێردەكەی هیلاری تەلەفۆنی بۆ سەرۆكی وڵاتی خانەخوێ دەكرد و داوایدەكرد لێنەگەڕێن ئۆجەلان شوێن گەرمبكات. هەتا لەكۆتاییدا لە نایرۆبی دەستگیریكردو رادەستی توركەكانی كرد.

ئێستا هیلاری كڵنتن، تەمەن 73 ساڵ، لەگەڵ كچە تەمەن 40 ساڵانەكەی، دەیەوێت ئەو قەرزە ئەخلاقی و ویژدانیەی سەرشانی خێزانەكەی بداتەوە بە شەڕڤانان، بۆیە ئەم لەبری كردنە فیلم، دەیانكاتە پاڵەوانی فیلم. هاوكات كڵنتن دەیەوێت بڵێت، ئێمە هەڵەكەی تڕامپ و كۆمارییەكانیش بەنمایشكردنی ئەو درامایە قەرەبودەكەینەوە.

نمایشكردنی فیلمێكی لەو چەشنە لەسەر ژنانی رۆژئاڤا، حەسانەیەكی بەهێز لەشەقامی ئەمریكیدا بۆ رۆژئاڤا دروستدەكات. ئەوان كە ئێستا شانازی بەوەوە دەكەن كە پاش دوو سەدە لەئەزمونی دیموكراسیان بۆیەكەمجار ژنێكی ئەسمەریان كردۆتە جێگری سەرۆكی ئەمریكا، دوای بینینی دراماكەی كچانی كۆبانێ، دەزانن كە كوردەكان هەر بەساوایی و لەدەستپێكەوە ژنانی وەك ئاسیا عەبدوڵایان كردۆتە سەرۆكی قەوارەكەیان و بە بەرگی سەربازییەوە هەتا كۆشكی ئەلیزێ چوە.

هاوكار حسێن

پەخشی راستەوخۆی رادیۆ پۆلەتیک