لە پێناو ون نەبوونی حەقیقەتەكان

ژمارەی بینین: 59

هەموو ئەو نووسینانەی لەبارەی مردنی (د.فرسەت سۆفی) بڵاودەكرێنەوه، ‌ تاوەكو ئێستا بە دوو ئاڕاستە بوە، ئاراستەی یەكەم گروپێك ‌ دەیانەوێ ئەو پەیامە بگەیەنن كە خەڵكی خۆشەویست و چاك و پاك پارتی دەیانكوژێت و پارتی بكوژی خەڵكی باشە. ئاڕاستەی دووەم ئەو خەڵكە مشەخۆر و گەندەڵانەی ناو پارتین، كە دەیانەوێ وانیشانی پارێزگاری داهاتو، یان هەر كەسێكی دیكە بدەن، كە بیەوێ چاكسازی بكات، یاخود بچێتە شوێنەكەی ناوبراو ئەگەر‌ لەگەڵیان نەبێت، وەكو فرسەت سۆفی، پارێزگاری هەولێر ئەگەری كوشتنی هەیە.

تا ئێستا هیچ میدیا و رۆژنامەنوسێكم نەبینیوە، بە بەڵگەی دۆكۆمێنت و زانیاری لۆژیكی و پزیشكی، لە چوارچێوەی كارێكی بنكۆڵكاری، بەدواداچوون بكات و ئەوەمان بۆ بسەلمێنێت، كە فرسەت سۆفی كوژراوە، یاخود بە نەخۆشی كۆڕۆنا كۆچی دوایی كردوە ؟

زانیاری و بەڵگە پزیشكییەكان لە بارەی نەخۆشییەكەی پارێزگاری هەولێر

بە پێی بە دواداچوونێكی پزیشكی ( لە رێگەی نەخۆشخانه ‌و ئەو كەسانەی لێوەی نزیك بوون لە پزیشكان و پەرستاران و هاوڕێ و كەس و كارەكەی )، فرسەت سۆفی لەسەرەتادا كە تووشی نەخۆشی كۆڕۆنا دەبێـت، بۆ ماوەی دە رۆژ بەبێ دەنگی خۆی كەرەنتینە دەكات، بەڵام دوای ئەو چەند رۆژە دووبارە بە پشت بەستن بە رێنماییە پزیشكییەكان دەست بە كاركردن دەكاتەوە. بە وتەی نێچیرڤان بارزانی و بەشێك لە پزیشكەكان دوای ئەو دە رۆژ فرسەت سۆفی دووبارە تووشی نەخۆشییەكە بۆتەوە، بەڵام لەراستیدا نەخۆش كەوتنەكەی بەو شێوەیە نەبووە كە باس دەكرێت، چونكە هیچ توێژینەوەییەكی پزیشكی نییە بیسەلمێنێت، ئەو ماوەیە چەندە بۆ ئەوەی كەسێك دووجار تووشی ڤایرۆسی كۆڕۆنا بێت، بەڵكو بۆچوونی راست زیاتر ئەوەیە جاری دووەم هەر درێژكراوەی نەخۆشییەكەی جاری یەكەم بوە، چونكە نێوانی هەردووجارەكەدا زۆر نەبوە. ( بەشێك لە توێژینەوەو پزیشكانیش ئاماژەبەوەدەكەن، دەكرێت جاری یەكەم بە سووكی بیگرێت، جاری دووەمیش بە توندی).

بەپێی بەدواداچوونەكان (نامەی دەنگی) پارێزگاری هەولێر لە دوای بە سووك وەرگرتنی نەخۆشیەكه، ‌ بۆ جاری یەكەم قەناعەتی لە بارەی كوشندەیی ئەو نەخۆشییە گۆڕابو، پێیوابوو تێپەڕاندنی ئاسانە و خەڵكیش تازە لەسەر بارودۆخەكە لێ ڕاهاتوە، بەڵام لە دوای چەند رۆژێك لە نەخۆشییەكەی یەكەم جار بەهۆی گوێ پێنەدان بە رێنمای پزیشكان، دووبارە ڤایرۆسەكە لە لەشی سەریهەڵداتەوە، سەرەتا بە كۆخەیەكی سووك دەست پێدەكات، هاوكات لەگەڵ خۆی‌ (ویسالی خێزانی) و بەڕێوبەری نوسینگەكەی خۆی و دەوروبەرەكەی تووشی ڤایرۆسەكە دەبن.

هاوڕێ نزیك و هاوكارەكانی چەند جارێك دكتۆر فرسەتیان لەو كۆخەیە ئاگاداركردبوویەوە، بەڵام ناوبراو ئاماژەی بەوەكردبو، كە هەستیاری قورگی هەیە، چونكە چەند رۆژێك بەر لەوەی تووشی كۆخە بێت، سەردانی كارگەیەكی بەهاراتی لە هەولێر كردوە.

دوا بە دوای توندبوونی كۆخەكەیی و ئیهمالكردنی نەخۆشییەكەی، پزیشكەكان بۆ ماوەی دوو رۆژ چارەسەری نەخۆشی رەبۆی بۆ دەنووسن، بەڵام لەگەڵ دەركەوتنی سەرجەم نیشانەكان، ناچار پشكنینیی ( پی سی ئاڕ) لە تاقیگەی ناوەندی هەولێر ئەنجامدەدات، دەرەنجامەكەی پۆزەتیڤ دەبێت، بۆیە بە ناچاری دەچێتە نەخۆشخانە.

به ‌پێی قسەی پزیشكان و پەرستار و كەس و كار و ئەو كەسانەی لەو ماوەیەدا له ‌گەڵیدابوون، پارێزگاری هەولێر سەرجەم نیشانەكانی نەخۆشی كۆڕۆنا لە ( كۆخەو نەمانی ئارەزوویی خواردن و بێ تاقەتی و ئازاری لەش …هتد ) تێدابووە، سەڕەرای ئەوەش بەشێكی زۆر لە سیییەكانی تووشی هەوكردن ببوو.

فرسەت سۆفی بەر لەوەی بچێتە نەخۆشخانە و لە چاودێری چر بخەوێندرێت، جۆرێك لە ئیهمالی پێوە دیاربو، تەنانەت لە وەرگرتنی چارەسەری پزیشكیش وەك پێویست نەبوە، زۆرجار رەتیكردۆتەوە چارەسەرییەكان بەكاربهێنێت، چونكە لەرووی دەروونیەوە جۆرێك شلەژان و ترسی هەبو، بەردەوامیش كەله ‌ڕەقی دەكرد، تەنانەت رەتیكردۆتەوە بیبەنە هیچ وڵاتێك بۆ چارەسەر.

لە كاتی نەخۆشییەكەی، بەردەوام مەسعود بارزانی و سەرۆكی هەرێم و حكومەت، لەسەر هێل بوون، ئەوان لەگەڵ ئەوەدابوون زووتر ببرێتە دەرەوە، بەڵام هەر رەتیدەكردەوە بچێتە دەرەوەی وڵات، چونكە تاوەكو 48 كاتژمێر بەر لەوەی بێهۆش بێت ئەو ئامادەیی نەبو‌، بەڵام دواجار بارزانی لەرێگەی راوێژكارێكی خۆی، كە كەسێكی نزیكی فرسەت سۆفی بووە، ئاگاداری كردۆتەوە كە ئەوە دوا بڕیار خۆیەتی دەبێت بگەیەندرێته نەخۆشخانەیەكی ‌ دەرەوە.

فرسەت سۆفی خودی خۆی هیچ كات لە سیستەمی تەندروستی هەرێمی كوردستان، بە تایبەت لە تەندروستی هەولێر رازی نەبو، هەموو هەوڵێكیشی ئەوەبو گۆڕانكاری لە سیستەمی تەندروستی هەولێر و ژێرخانی كارەبای هەولێر بكات، چونكە ئەو كەرتانە‌ بەراورد بە شارەكانی دیكە كێشەی زۆری هەبو.

كەواته؛‌ بە پێی بە دواداچوونە پزیشكییەكان، هیچ جۆرە بەڵگەیەكی پزیشكی نییە، كە فرسەت سۆفی كوژرابێت، بەڵكو راستییەكەی ئەوەیە، كە ناوبراو هاوشێوەی هەركەسێكی دیكە بەهۆی ئیهمالی و گوێ پێنەدان و بە توندی گرتنی نەخۆشییەكە هۆكاربوون بۆ مردنی.

بۆچی فرسەت سۆفی هیچ هەڕەشەیەكی كوشتنی لەسەر نەبو؟

فرسەت سۆفی بەر لەوەی ببێتە پارێزگاری هەولێر، بەو پێیەی لە لیژنەی چاكسازی بو، دەسەڵاتی زۆر زیاتر وەك ئەوەی پارێزگار بو ، چونكە لەو سەردەمەی پارێزگار نەبو، لەسەر ئاستی حكومەت و وەزارەتەكان و لە ئاستی پارێزگاكانی دیكە، خەریكی كاركردن بوو لەسەر دەیەها دۆسیەی گەندەڵی، بەبێ ئەوەی رووبەڕووی هیچ هەڕەشەیەكی گەورە ببێـتەوە.

فرسەت سۆفی بەشێوازێك كاری لەسەر دۆسییەكان دەكرد، كەمجار هەبوو تووشی پێكدادان بێت لەگەڵ بەرپرسی زۆرباڵا، تاڕادەیەكی زۆریش نەیدەتوانی دەست بۆ دۆسیەی گەورە و ئاڵۆز ببات، بە تایبەت ئەوەی پەیوەندی بە ماڵی بارزانیەوە هەبو، لەسەر دۆسییەكانی دیكەش بە تەواوی دەسەڵاتی لە لایەن ماڵی بارزانیەوە پێدرابو.

كاتێكیش فرسەت بووە پارێزگار، بەراورد بە پۆستەكەی پێشووی، دەسەڵاتەكانی كەمبوونەوە، تەنها لەسەر ئاستی هەولێر دەستی بۆ هەندێ دۆسییە دەبرد و گۆڕانكاری و چاكسازی ئەنجامدەدا، بەڵام ئەو دۆسیانە ئەوەندە ترسناك نەبوون، تا نەوێرێت دەستی بۆ بەرێت. كاتێك بووە پارێزگار توانی ژمارەیەك گرێبەست و مامەڵەی نایاسایی پارێزگاری پێشوو هەڵوەشێنێتەوە، لەگەڵ لابردن و گۆڕانكاریكردن لەسەر ئاستی حكومەتی خۆجێی هەولێر و چەند بەرنامەیەكی دیكەشی لە گۆڕینی بەرپرسانی ئەو سنوورە هەبو.

لێرە دوو نموونە دەخەمەڕوو، بۆئەوەی زیاتر روون ببێتەوە، كەفرسەت سۆفی سیاسەتی كاركردنی بەشێوەیەك بو، كە هیچ كات نەیدەویست پێكدادان لەگەڵ كەسانی باڵاو دەست رۆیشتن لەسەر كارەكانی رووبدات.

بۆ نموونە: لە كۆتایی پارساڵ و سەرەتای ئەمساڵدا، پارێزگاری هەولێر هەڵمەتی بڕینی كارەبای سەرپێچیان لە هەولێر دەستپێكرد، یەكێك لەو ماڵانەی كە لیژنەكە چووە سەر ماڵیان ماڵی ( كوڕی گەورەی فازڵ میرانی ) بو، لەگەڕەگی دۆلاراوەی هەولێر، دوای ئەوەی پاسەوانەكان رێگری لە لیژنەكە دەكەن و ئاگاداری پارێزگار دەكەنەوە، كە كارێكی لەم شێوەیە هەیە، ناوبراو راستەوخۆ تەلەفۆن بۆ( فازل میرانی) دەكات و بە زمانێكی نەرم و شیرین پێیدەڵێت، كە ئەو كراوەتە پارێزگار بۆئەوەی خزمەت بكات و چاكسازی بكات، ئەویش پێویستە یەكەم كەس بێت هاوكاری بكات، بۆیه واباشە‌ رێگە بەو لیژنەیە بدەن كارەبای سەرپێچییەكەی ماڵی كوڕەی ببڕێت. فازڵ میرانیش قبوڵی داواكەی دەكات، بۆ ئەوەی بچنە ژوورەوەو كارەباكە ببڕن، دوای هەفتەیەكیش داوا لە پارێزگار دەكات ئاسانكاری بكەن بۆ بەستانی پێوەری كارەبا.

فرسەت سۆفی نەیدەویست تووشی هیچ پێكدانێك بێت، هەمیشە رێگەیەكی دەدۆزیەوە بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ دۆسییە قوڕسەكان، بۆ نموونە لە گەڕەكی مامۆستایانی هەولێر برایەكی لێپرسراوی یەكەی هەشتای پارتی زیادەڕەوەی كردبووە سەر زەوی باخچەیەكی گشتیی، دوای پەیوەندیكردن بە لێپرسراوی یەكەی هەشتا بەو زمانەی خۆی هەیبوو لەماوەی هەفتەیەكدا زێدەڕەوییەكەی لابرد.

بۆچی هیچ بەرپرسێك نەیدەتوانی هەڕەشە لە پارێزگار بكات؟

دوای ئەوەی فرسەت سۆفی ماوەی پەرلەمانتاری تەواو دەبێت، بە فعلی ئارەزووی گەڕانەوەی بۆ زانكۆ هەبو، هەربۆیەش مامەڵەی خانەنشینی رەتكردەوە و دواجاریش گەڕایەوە زانكۆ. بەر لەوەی مەسرور بارزانی ببێتە سەرۆكی حكومەت هەریەك لە ( مەسعود بارزانی و مەسرور بارزانی و نێچیرڤان بارزانی ) كۆك بوون لەسەر ئەوەی دەبێ پۆستێكی نوێ وەربگرێت. ئەو پۆستانەی بۆی پێشنیاز كرابوو، بریتیتی بوون لە : ( سەرۆكی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران، وەزیری خوێندنی باڵا، پارێزگاری هەولێر)، بەڵام دواجار داوایان لێكرد ببێتە پارێزگار.

بە چەند رۆژێك لەوەی مەرسومی هەرێمی بۆ دەربچێت مەسرور بارزانی بانگی نوسینگەكەی خۆی دەكات و دوای ئەوەی لە باوەشی دەگرێت و پێی دەڵێت : هەموومان لەسەر ئەوە كۆكین ببیتە پارێزگار، چونكە بەلای من پۆستی پارێزگار تەنها لە پۆستی سەرۆكی حكومەت گەورەتر نییە، بۆیە پێمان باشە قبوڵی بكەیت و بە تەواوی دەسەڵاتەوە.

بە چەند كاتژمێریكیش بەر لەوەی دەست بەكاربێت، بارزانی داوای بینینی دەكات، بە ئامانجی ئەوەی پەیامێك بۆ هەموو پارتییەكان بنێرێت، كە خودی خۆی لە پشتی دانانی فرسەت سۆفیەوەیە.

لەو دانیشتنە دوو قۆڵیەدا، كە دواتر لەسەر داواكاری مەسعود بارزانی وێنەكەی بڵاوكرایەوە، بارزانی بە فرسەت سۆفی راگەیاندبو، كە تەواوی دەسەڵاتی هەیە لەو پۆستەدا، هەركاتێكیش یەكێك لە بنەماڵەكەی فشاری لەسەر كرد، دەتوانێت لە رێگەی تەلەفۆنە تایبەتەكەی ئاگاداری بكاتەوە.

فرسەت سۆفی، ئەوەندە كەسێكی نزیك و دڵسۆزی و باوەڕپێكراوی ماڵی بارزانی بوو، كەم رۆژ نەبوو لەگەڵ یەكێك لەو سێ كەسە ( مەسعود بارزانی و نێچیرڤان و بارزانی) بینین و پەیوەندی تەلەفۆنی نەبێت، بۆیە هیچ كەس و گروپ و بەرپرسێكی پارتی نە دەیتوانی فشارو هەرەشەی كوشتنی بكات.

فرسەت سۆفی پێیوابو، مەرجەكانی بۆ بوون بە پارێزگاری هەولێر لە لایەن بارزانی قبوڵ كرا، لەو ماوەیەدا هیچ كەسێك لە ماڵی بارزانی فشار و هەرەشەی لێنەكردبوو‌. بۆ نموونە لە ئەمساڵدا، ناوبراو لەگەڵ سەرمایەدارێكی هەولێری نزیك لە یەكێك لە براكانی مەسعود بارزانی، ( كە بە چەند هەزار مەتر زەوی لەبەردەم پرۆژەكەی خۆیدا زێدەڕەوی كردبو) كێشەی هەبوو ، دواجاریش پارێزگاری هەولێریش لەسەر قسەیەكی ئەو سەرمایەدارە روونكردنەوەیدا. برایەكەی بارزانی تەلەفۆن بۆ پارێزگار دەكات و بەبێ ئەوەی هیچ فشارێك بكات، شەفاعەتی بۆ ئەو سەرمایەدارە كردبو، كە ئەو وەبەرهێنەرە كوڕێكی چاكە و ئەو ناكۆكییەش بەهۆی لێك تێنەگەیشتن بوە. بە پێی قسە و گێرانەوەی خۆی لەماوەی ئەو ساڵەدا، هیچ كەس لە ماڵی بارزانی نەوێراوە فشاری لێبكات.

دەرەنجام :
كۆمەڵێك مردنمان بە درێژای مێژووی سیاسی هەرێمی كوردستان بینیوە، كە بەشێكی زۆریان بەبێ بوونی هیچ بەڵگەیەك لەسەر بنەمای “تیۆری پلانگێڕی ” تۆمەتی كوشتنیان دراوەتە پاڵ، ئەو مردنەی فرسەت سۆفی بە پێی هەموو بەڵگه ‌و بە دواداچوونەكان، ‌ ئەگەری كوشتنی زۆر زۆر لاوازە، مردنەكەی هەروەكو كەسێكی ئاسایی بەهۆی كۆڕۆناوە بوە، بۆیە ناكرێ ئەو بابەتە بە بێ هیچ بەڵگەیەك ببێتە كەرەستەیەك میدیایی بۆ لێدان و ونكردنی حەقیقەتی رووداوەكان، چونكە دەرەنجامی ئەو نوسین و قسانە هەرشتێك بێت، فرسەت سۆفی لەرووی ئامانج و شێوازی كاركردنەوە، لە زۆربەی بەرپرسانی دیكەی پارتی جیاوازبو، ئەگەرچی پارتیش بو گوێڕایەل و دڵسۆزی حزبەكەی بو، بەڵام لە باشترینەكانی‌ نێو خراپەكانی پارتی بو، لە كاركردنیشدا حزبایەتی كاریگەرییەكی ئەوتۆی لەسەر نەبو. سەرەنجامی ئەو قسانەشی لە ناوەوەو دەرەوەی پارتی لەسەری دەكرێن، هەموویان باشی و چاكی ئەو نیشان دەدەن.

سەرتیپ وەیسی