چارەنووسی شنگال لەدوای رێككەوتنەكەی هەولێر و بەغدا

ئەم بابەتە 63 جار بینراوە

پۆڵەتیك پرێس:
دووی رێككەوتنەكەی هەردوو حكومەتی عێراق‌و هەرێمی كوردستان لەسەر پرسی شنگال، جۆرێك گومان دروست بووە، كە بەهۆی ئەو رێككەوتنە پشێوی دروست دەبێت.

رۆژی هەینی 9ی تشرینی یەكەمی 2019 لەژێر چاودێری مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیرانی عێراق، حكومەتی عێراق و هەرێمی كوردستان لەسەر چۆنیەتی بەڕێوەبردنی قەزای شنگال رێككەوتن.

دوای واژووكردنی رێككەوتنەكەش، ئەحمەد مەلا تەڵاڵ وتەبێژی سەرۆك وەزیرانی عێراق ڕایگەیاند، هەردوو حكومەت لەبارەی شنگالەوە گەیشتنە ڕێكەوتن لەسەر ئاستی كارگێڕی و ئەمنی، كە بەهۆیەوە كۆتایی بەدەسەڵاتی گروپە چەكدارەكان دەهێنرێت.

ئەوەی لەبەرپرسانی “یەبەشە” و ئەو هێزانەی تر، كە بەنزیك لەپەكەكە هەژمار دەكرێن بیسراوە، پابەندی ئەو رێككەوتنە نابن، هەرچەندە تا ئێستا بە فەمی هەڵوێستی خۆیان لەسەر ئەو رێككەوتنە دەرنەبڕیوە.

 

ئەوەی لەبەرپرسانی “یەبەشە” و ئەو هێزانەی تر، كە بەنزیك لەپەكەكە هەژمار دەكرێن بیسراوە، پابەندی ئەو رێككەوتنە نابن

 

جگە لە بەرپرسانی یەبەشە، بەرپرسانی یەكێتیش لەپارێزگای نەینەوا گومانیان لەرێككەوتنەكە هەیەو واش وەسفی دەكەن، كە ناوەڕۆكەكەی بەتەواوی رووننەكراوەتەوە.

لەو بارەوە غەیاس سورچی، بەرپرسی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی مەڵبەندی نەینەوای یەكێتی بۆ پۆڵەتیك پرێس وتی: بەیاننامەكانی هەرێم و بەغدا لەسەر ئەو رێككەوتنە جیاوازیان تێدایە، لە بەیاننامەكانی سەرۆكی هەرێم و سەرۆكی حكومەتی هەرێمدا باس لەوە دەكات بەپێی ئەو رێككەوتنە هێزی پێشمەرگە دەگەڕێتەوە بۆ شنگال، بەڵام لە بەیاننامەكانی حكومەتی عێراق باسی ئەم خاڵەی تێدانییە و تەنیا باس لە بەڕێوەبردنی كارگێڕی شەنگال دەكات بە هاوبەشی لە نێوان هەرێم و ناوەند، بۆیە ئەگەر پێشمەرگە نەگەڕێتەوە ئەو رێككەوتنە گرنگی نیە.

غەیاس سورچی وتیشی: یەكینەكانی بەرخۆدانی شەنگال باڵی سیاسی و چەكدارییان هەیە و لە پەكەكەوە نزیكن، هاوكات پەكەكە و یەپەگەش بوونیان هەیە لەو ناوچەیە، ئەوەی لە بەرپرسانی ئەم هێزانە بیستوومە رێككەوتنەكەی هەولێر و بەغدا رەتدەكەنەوە و دەڵێن ئێمە ناكشێینەوە، ئیتر نازانم ئەمە رای فەرمی ئەو هێزانەیە یان رای تایبەتی بەرپرسەكانیانە، هەروەها لەناو حەشدی شەعبیش ناڕەزایەتی زۆر هەیە لەسەر ئەو رێككەوتنە.

بەرپرسی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی مەڵبەندی نەینەوای یەكێتی ئەوەی خستە ڕوو، ئەوەندەی شارەزای ئایدۆلۆجیاو تەكتیكی ئەو هێزانەم بەدووری دەزانم پابەندی ئەو رێككەوتنە ببن، دەكرێت 5 كم لە ناوەندی شار و شارۆچكەكان دووربكەونەوە، بەڵام چۆڵكردنی چیای شەنگال مەحاڵە.

 

دەكرێت 5 كم لە ناوەندی شار و شارۆچكەكان دووربكەونەوە، بەڵام چۆڵكردنی چیای شەنگال مەحاڵە

 

غەیاس سورچی هێمای بۆ ئەوەكرد: جێی خۆیەتی ئەو هێزانە پابەندی رێككەوتنەكە بن چونكە سوودی هەیە بۆ خەڵكی شەنگال، بەڕای من ئەم رێككەوتنە دەستپێكێكی باشە و ئەبێت تەنها لەناو شەنگالدا قەتیس نەكرێت پێویستە فراوان بكرێت بۆ شوێنەكانی دیكە بەتایبەتی كەركوك و ئەو قەزاو ناحیانەی دیكە وەك مەندەلی و خانەقین لە سنوری پارێزگای سەلاحەدین لە سنوری ناوچە جێناكۆكەكان.

شاری شەنگال شارێكی كوردییەو دەكەوێتە خۆرئاوای كوردستانی باشور، ئەم شارە سەر بە پارێزگای نەینەوایە 120 كیلۆمەتر لە ناوەندی شاری موسڵ دوورە، شارەكە پێگەیەكی ستراتیجی گرنگی هەیە، ئەم گرنگییەی شەنگال لە رووی جیۆسیاسییەوە وایكردووە بەردەوام ناوچەیەكی گەرمی ململانێی هێزە جیاوازەكان بێت، تا ئەوەبوو لە ناوەڕاستی ساڵی 2014 لەلایەن داعشەوە داگیركراو خەڵكەكەی جینۆسایدكرا.

لای خۆیشییەوە خەیری بۆزانی، نوێنەری ئێزدییەكان لە وەزارەتی ئەوقافی حكومەتی هەرێم بۆ پۆڵەتیك پرێس دەڵێت: بەجێبەجێكردنی ئەم رێككەوتنە هێزەكانی حەشدی شەعبی و پەكەكە پێگەیان نامێنێت.

خەیری بۆزانی وتیشی: هێزەكانی پەكەكە لە شەنگال بە میلیشیا هەژمار دەكرێن چونكە هێزی عێراقی نین و لە دەستوردا دانیان پێدا نەنراوە و هێزێكی دەرەكین، لەگەڵ ئەمانەشدا هیچ هەمانگییەكیان لەگەڵ هێزی هاوپەیمانان لە شەڕ دژی داعش نییە.

ئاماژەی بەوەشكرد، ئەوان پێشوازی لە ڕێككەوتنەكە دەكەن، هەرچەندە ڕێككەوتنێكی سەرەتاییە و چاوەڕواندەكرێت پێشەكیەك بێت بۆ جێبەجێكردنی مادەی 140، ئەوەش لەبەرژەوەندی دانیشتوانی شنگالە، چونكە دەسەڵاتی سەربازی دەكەوێتە دەست هەرێمی كوردستان و حكومەتی بەغدا، لەلایەن پۆلیسەوە بەڕێوە دەبرێت.

 

دەسەڵاتی سەربازی دەكەوێتە دەست هەرێمی كوردستان و حكومەتی بەغدا

 

راگەیاندنی رێككەوتنی هەرێم و بەغدا لەسەر شەنگال، لەسەر ئاستی ناوخۆیی هەرێم و عێراق و ناوچەكە و جیهان كاردانەوەی جیاجیای بەدوای خۆیدا هێناو هەر یەكە لە ئەمریكا و نەتەوەیەكگرتووەكان پێشوازییان لە رێككەوتنەكە كرد، چاودێرانی سیاسیش رێككەوتن لەنێوان بەغدا و هەولێر بە كارێكی باش دەزانن.

مەسعود عەبدولخالق چاودێری سیاسی، بۆ پۆڵەتیك پرێس وتی: هەرچەندە سەركردایەتی سیاسی كورد هەرگیز نەیزانیوە رێككەوتن بكات، هەركاتێك رێككەوتنی كردبێت لەگەڵ عێراق یان وڵاتانی تر زیانێكی زۆری كردووە، بەڵام بەگشتی رێككەوتنمان لەگەڵ بەغدا پێباشە، بەتایبەتی لەسەر ماددەی 140 و نەوت و پێشمەرگە ئەو پرسانەی كە مایەی ناكۆكی نێوان هەردوولان.

مەسعود عەبدولخالق هەروەها وتی: پیلانی هەرێمی هەیە توركیا زۆرهەوڵدەدات هێزە كوردییەكان بدات بەگژیەكدا، رەنگە توركیا خۆی بیەوێت كادیر و بەرپرسانی حزبە كوردییەكان بە تایبەتی لەناو پارتی و پەكەكەدا تیرۆربكات بۆ ئەوەی بەشەڕبێن.

ئەو چاودێرە سیاسییە باسی لەوەكرد، شەنگال بەشێكە لە سنوری ماددەی 140 جێی پرسیارە لە هەموو سنوری ماددەی 140 یەك شوێن ئاسایی دەكرێتەوە، لەكاتێكدا كەركوك لە هەموو ناوچەكانی تری سنوری ماددەی 140 گرنترە بۆئەوەی بارودۆخی ئاسایی بكرێتەوە.

پەخشی راستەوخۆی رادیۆ پۆلەتیک