بێهیوایی لەوڵاتی رافیدەین

پۆڵەتیك پرێس: لاڤە واحید
پۆلیسی بەغدا لە رۆژی ٢٦ی ئەیلولی ئەمساڵ، كچێكی گەنجی تەمەن ١٨ ساڵی رزگار كرد، كاتێك دەیویست لەسەر پردی ئەلجادرییە لەپایتەختی عێراق خۆی بخاتە خوارەوە و كۆتایی بە ژیانی بهێنێت.

لە ٢٣ی ئەیلولی ئەمساڵیش، گەنجێك لە پارێزگای بەسڕەی دەوڵەمەند بەنەوت ئەو شارەی بەدەست پشتگوێخستن و خراپی خزمەتگوزارییەكانەوە دەناڵێنێت خۆی كوشت، بەر لەهەفتەیەكیش، گەنجێكی ١٦ ساڵ لە بەغدا خۆی كوشت.

حاڵەتەكانی خۆكوشتن لە یەك ناوچەی عێراقدا كورتنابێتەوە، بەنموونە لە ٢ی ئەیلولی ئەمساڵ پۆلیسی كەركوك گەنجێكی لەو شارە رزگاركرد لەكاتێكدا بەنیازبوو لەسەر بینایەكی نیشتەجێبوونەوە خۆی فڕێبداتە خوارەوە.

 

حاڵەتەكانی خۆكوشتن لەناو چینی گەنجانی عێراقدا زیادیكردووە

 

پێگەی مۆنیتۆر لە راپۆرتێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، حاڵەتەكانی خۆكوشتن لەناو چینی گەنجانی عێراقدا زیادیكردووە، ئەوەش لە ئەنجامی شكستی چینە سیاسییە دەسەڵاتدارەكانی ئەو وڵاتە لەچارەسەركردنی كێشەی گەنجان و بەدیهێنانی خەونی ژیانێكی پارێزراو و سەربەرزانە.
پێگەكە بڵاویشیكردەوە، خۆكوژی لە عێراقدا خەریكە لە حاڵەت دەردەچێت و دەبێتە دیاردە و هەڕەشە لە كۆمەڵگای عێراقی دەكات.

لە ماوەی پێشوودا، نوسینگەی كۆمیسیاری نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ مافەكانی مرۆڤ ئاشكرایكرد، لە ماوەی نێوان ١ی كانونی دووەم هەتا ٣٠ی ئابی ٢٠٢٠، ٢٩٨ حاڵەتی خۆكوشتن هەبووە، ئەوەش بە بەراورد بە ساڵی ٢٠٠٣ بەرزترین ئاستی خۆكوژییە.

هاوكات پێگەی مۆنیتۆر لێكۆڵینەوەیەكی ئاماریی حكومەتی بڵاوكردووەتەوە تێیدا دەركەوتووە، حاڵەتەكانی خۆكوشتن لە عێراق و بە بێ هەرێمی كوردستان، لە ساڵی ٢٠٠٣دا ٣١٩ حاڵەت بووە، ئەو ژمارەیەش لە ساڵی ٢٠١٩دا بۆ ٥١٩ حاڵەت بەرزبووەتەوە.

 

حاڵەتەكانی خۆكوشتن لە عێراق و بە بێ هەرێمی كوردستان، لە ساڵی ٢٠٠٣دا ٣١٩ حاڵەت بووە

 

بەڵام ماڵپەڕەكە ئاماژە بەوە دەكات، ئەو ژمارانە بەرزترن لەوەی باسی لێوەدەكرێت و حاڵەتەكانی خۆكوشتن زیاترە بەهۆكاری ئەوەی بەشێك لەو خێزانانە هەواڵی خۆكوژی دەشارنەوە تا لێكەوتی نەرێنی لای كۆمەڵگا بەجێنەهێڵێت، كە زۆرێك لەو حاڵەتە خۆكوژییانە بەناوی مردنی لەناكاو تۆمار دەكرێن.

هەروەها بەپێی راپۆرتێكی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ منداڵان، چوار ملیۆن و ٥٠٠ هەزار عێراقی، كە دەكاتە ٪١١،٧ی دانیشتووان، بەهۆی پەتای كۆرۆنا و كاریگەرییە كۆمەڵایەتی و ئابوورییەكانیەوە لەژێر هێڵی هەژارییەوە دەژین، چونكە ئەو نەخۆشییە بووە هۆی ئەوەی بەشێك لە خاوەن كارەكان كارەكانیان لەدەست بدەن و نرخی شتومەك بەرزببێتەوە، رێكخراوەكە ئاماژەی بەوە كردووە، رێژەی هەژاری بۆ ٪٣١،٧ بەرزبووەتەوە لەكاتێكدا لە ساڵی ٢٠١٨دا رێژەكەی ٪٢٠ بوو.

لەلایەكی دیكەوە ئاماژە بەوەكراوە، رێژەی بێكاری لەعێراق لە ساڵی ٢٠١٩دا گەیشتووەتە ٪١٣ لەكاتێكدا ساڵی ١٩٩٩ تەنیا ٪٩ بوو.

بەپێی رای شارەزایان، بەرزبوونەوەی بەردەوامی رێژەی بێكاری لە عێراق یەكێكە لە هۆكارە سەرەكییەكانی خۆكوشتن.

لە راپۆرتەكە ئەوەش هاتووە، گەنجانی عێراق ژیانی خۆیان بە هاوتەمەنەكانیان لە وڵاتانی خۆشگوزەران بەراورد دەكەن و هیوا بە ژیانێكی هاوشێوە دەخوازن و چاو لەوە دەكەن ئەوان چۆن لەژێر رۆشنایی حوكم و یاسای بەدەر لە هەڕەشەی ئابوری و ئەمنییەوە چێژ لە ژیانیان دەبینن و هەلی كاریان هەیە و دەتوانن خەونەكانیان بەدیبێنن.

 

لەنێوان هەموو چینەكاندا گەنجان زۆرترین رێژەی خۆكوشتنیان تێدا تۆماركراوە

 

راپۆرتی دامەزراوەكانی عێراق جەخت لەوە دەكەنەوە، لەنێوان هەموو چینەكاندا گەنجان زۆرترین رێژەی خۆكوشتنیان تێدا تۆماركراوە، لەبارەی هۆكارەكانیشەوە دەڵێن بێكاری و نەبوونی هیوایەك بۆ چاكسازی راستەقینە تا بارودۆخیان لە وڵاتەكە باشتر بكات، هۆكاری سەرەكی خۆكوژین.

لە بەرانبەریشدا، سەرچاوە فەرمییەكان ئاماژە بەوە دەكەن، حاڵەتی خۆكوشتن لەدوای خۆپیشاندانەكانی تشرینی یەكەمی ٢٠١٩ كەمی كردووە، كاتێك گەنجان بە هوتافی “وڵاتێكمان دەوێت لە دەرەوەی دەسەڵاتی میلیشیاكان” خۆپیشاندانی بەرفراوانیان كرد.

لە كۆتایی راپۆرتەكەشدا هاتووە، خۆكوژی دەبێتە یەكێك لەو بەرهەڵستییانەی رووبەڕووی حكومەتی عێراق دەبێتەوە و ئەگەر دەسەڵاتداران چارەسەری كێشەكانی گەنجان نەدۆزنەوە و چەند پرۆژەیەك بۆ یارمەتیدانیان دانەنێن تا لەڕێیانەوە خەون و ئاواتەكانیان بەدیبهێنن، ئەوا لە حاڵەتەوە دەبێتە دیاردەیەك هەڕەشە لە كۆمەڵگای عێراقی دەكات.

پەخشی راستەوخۆی رادیۆ پۆلەتیک